Zal een kat zich herinneren dat hij in de steek is gelaten?

Kan een kat zich echt herinneren dat hij in de steek werd gelaten? De vraag komt vaak voor bij adoptanten die het verzwakte dier een tweede kans willen bieden. Hoewel onze katachtigen nog steeds worden beschreven als eeuwig onafhankelijk, hebben talrijke wetenschappelijke publicaties de bijzonderheden benadrukt van de gehechtheid van de kat aan zijn eigenaren en een gevoeligheid die te lang is onderschat.

Belangrijke ervaringen, vooral die welke verband houden met stress en angst, laten een blijvende stempel drukken op het geheugen van een kat. Verlating, beschouwd als een daad van wreedheid jegens het dier, laat ook een diepe emotionele indruk achter op het dier.

Kan de kat, die begaafd is met gevoeligheid, vergeten dat hij in de steek is gelaten? Door te begrijpen wat een verlaten dier ervaart en hoe zijn geheugen functioneert, kunnen we begrijpen waarom verlatenheid nooit een handeling zonder gevolgen is, zelfs niet voor een kat!

Ja, de kat zal zich herinneren dat hij in de steek werd gelaten

De kat heeft geen precieze herinnering aan zijn verlatenheid, zoals wij ons een scène herinneren. Hun geheugen is meer afhankelijk van associaties: geluiden, plaats, situatie en emoties kunnen het trauma van verlating reactiveren.

Een associatief en emotioneel geheugen kenmerkt de kat

Wanneer een kat een intense ervaring ervaart, zoals stress, grote onzekerheid of een plotselinge breuk met thuis, registreren zijn hersenen een blijvende emotionele herinnering. De kat herinnert zich niet de gebeurtenis zelf – verlatenheid – maar de sensaties die hij voelde: angst, verlies van houvast en een diep gevoel van onveiligheid. Negatieve ervaringen worden opgeslagen in het langetermijngeheugen en veel geadopteerde katten vertonen reacties die verband houden met hun verleden. Als de kat zich zijn verlating niet herinnert in de vorm van beelden of verhalen zoals wij dat doen, leiden de sporen die achterblijven tot emotionele reacties die zijn gedrag beïnvloeden.

Tekenen waaruit blijkt dat de kat zich ‘herinnert’ dat hij in de steek is gelaten

Hoewel niet alle katten op dezelfde manier reageren, worden soortgelijke gedragingen waargenomen bij katten die in de steek zijn gelaten. Als ze geen ‘bewust’ geheugen vertonen, geven ze aan dat hun emotionele geheugen actief is gebleven:

• Wantrouwen of duidelijke angst voor mensen;
• Hyperwaakzaamheid en voortdurende zorgen;
• Overmatige gehechtheid aan hun nieuwe eigenaar uit angst voor scheiding;
• Gedragsstoornissen.

Veel verlaten katten verliezen het vertrouwen in mensen en worden bang of vluchten als een vriendelijke hand dichterbij komt. Ze kunnen ook een permanente staat van alertheid ontwikkelen en schrikken bij het minste geluid of ongewone beweging, waardoor ze zich niet kunnen ontspannen. Integendeel, andere katten zullen aanhankelijker zijn en het hyperhechtingssyndroom ontwikkelen tegenover hun nieuwe eigenaar. Ten slotte komen bepaalde gedragingen vaak voor bij katten die in de steek zijn gelaten: aanhoudend miauwen, zich terugtrekken in ruimtes waar ze zich volkomen veilig voelen, defensieve agressiviteit. Hun beschadigde emotionele geheugen leidt tot een versterkte behoefte aan veiligheid, tot op het punt toe dat ze de aanwezigheid van menselijke wezens weigeren.

Waarom hebben sommige katten zoveel moeite om te vergeten dat ze in de steek zijn gelaten?

Terwijl sommige katten hun evenwicht vinden nadat ze in de steek zijn gelaten, lijken anderen nooit te vergeten dat ze door hun vorige eigenaar in de steek zijn gelaten. Verschillende criteria zullen de rehabilitatie van de kat naar een leven in een nieuw huis al dan niet bevorderen:

• De individuele gevoeligheid van het dier. Een meer angstige of verlegen kat heeft al moeite met het omgaan met kleine veranderingen in de routine. Het zal voor hem veel moeilijker zijn om het totale verlies hiervan te dragen.
• Ook de leeftijd van het dier speelt een rol bij deze negatieve emotionele herinnering. Een kitten dat te vroeg gescheiden wordt, een volwassene die na enkele jaren in hetzelfde huis ontworteld wordt, zal dit liefdesverdriet niet op dezelfde manier ervaren.
• De omstandigheden van verlating en de wreedheid ervan kunnen een stempel drukken op het langetermijngeheugen van de kat. Dit is het geval wanneer de kat zonder begeleiding op straat wordt achtergelaten en aan zijn lot wordt overgelaten, in tegenstelling tot een begeleide verandering van huis.
• ·Tijd die zonder begeleiding of in een schuilplaats wordt doorgebracht, kan een sterk gevoel van onveiligheid, stress of isolatie creëren, dat aanhoudt en herinneringen in verband met angst versterkt. Hoe langer de kat zonder huis of huis is, hoe meer hij het stressvolle gedrag zal behouden dat voortkomt uit dit traumatische verleden.

Verlating kan daarom trauma veroorzaken in hun emotionele geheugen en blijvende stress en terugtrekkingsgedrag veroorzaken.

Welke emoties doordringen de kat op het moment dat hij in de steek wordt gelaten?

Verlating betekent een aanzienlijke emotionele schok voor dit dier, dat zowel gehecht is aan zijn gewoonten als aan zijn eigenaren. Elke emotie die hij voelt op het moment dat hij wordt verlaten, zal een spoor achterlaten in zijn emotionele geheugen:

• Wanneer de kat zichzelf alleen vindt zonder referentie en zonder te begrijpen wat er met hem gebeurt, is angst de dominante emotie. De plotselinge verstoring van het gevoel van veiligheid dat essentieel is voor het sociale evenwicht zal het land ertoe aanzetten zich te verstoppen, te miauwen of te bevriezen.
• Acute stress die chronisch kan worden als de kat geen territorium, gewoonten en gehechtheidsfiguren meer heeft. Wanneer de situatie aanhoudt, wordt de stress chronisch en heeft dit een negatieve invloed op de spijsvertering, slaap en immuniteit van de kat.
• Het leed dat wordt veroorzaakt door het gevoel van verlatenheid leidt ook tot onbegrip en desoriëntatie. Routines en omgevingen die plotseling verdwijnen, zorgen voor grillig gedrag bij het dier of een volledige terugtrekkingshouding.

Voor de meest gevoelige of al oudere katten leidt verlating tot apathie of berusting. Ze sluiten zich emotioneel af, verliezen hun interesse in het spel en hun omgeving. Het verlies van het gevoel van controle dat nodig is voor het welzijn van de kat leidt tot wat bij mensen een emotionele ineenstorting wordt genoemd.

Een dier adopteren is een engagement voor de lange termijn. Het verbreken van de band die u met hem vormt, zelfs in de context van verantwoorde verlating, kan een blijvende stempel op de kat achterlaten. Zijn emotionele geheugen registreert de momenten van angst, verlies van houvast, maar ook de vreugdevolle momenten die hij met je deelde.

Een kat kan zich herinneren dat hij jarenlang in de steek is gelaten. Maar met geduld en zachtmoedigheid slagen veel tweedekansadopteerders erin deze gewonde katten te kalmeren en hen het vertrouwen te geven dat ze nodig hebben om weer te gedijen.

Door Magali Laguillaumie – Gepubliceerd op 01/04/2026