Wat is de zwerfkattenhoofdstad van de wereld?

Als onofficiële toeristenambassadeur heeft de zwerfkat al lang geleden zijn intrek genomen in de wereld in een stad waar hij vrij kan blijven terwijl hij door de inwoners in de watten wordt gelegd. De geschiedenis van de kat en de hoofdstad van dit land is nauw verbonden met de kat. Genesteld aan de rand van de Zee van Marmara en aan weerszijden van de Bosporus, biedt de wereldhoofdstad van zwerfkatten steegjes, kommen en liefkozingen aan katten van alle soorten bont.

Het verhaal van een diepe vriendschap tussen de zwerfkat en het belangrijkste economische centrum van Turkije: Istanbul

Van het café waar je de tijd neemt om van je thee te nippen, in de moskeeën en straten van deze toegangspoort tot Europa, van de bij toeristen populaire wijken tot de minder bekende: zwerfkatten regeren in Istanbul. Of het nu Byzantium, Constantinopel of Istanbul heette, de havenstad waar boten specerijen en kostbare materialen zoals zijde laadden en losten, de kat hielp de inwoners en levensmiddelen te beschermen tegen ongedierte zoals de zwarte rat die de pest droeg.

Zwerfkatten, deze huisdieren die onafscheidelijk zijn geworden van de geschiedenis van Istanbul

Historische stedelijke omstandigheden en praktische behoeften hebben Istanbul mede gevormd als de zwerfkattenhoofdstad van de wereld. Ten tijde van het Ottomaanse Rijk stimuleerden huizen gebouwd van hout de komst van knaagdierpopulaties. Ratten en muizen bedreigen de voedselreserves, maar ook de kostbare documenten van de stad. De kat wordt een bondgenoot om de overbevolking van knaagdieren te beperken. De structuur van de stad is niet het enige punt dat de vestiging van onze katachtigen aan de oevers van de Bosporus verklaart: Istanbul, of beter gezegd Constantinopel, is ook een belangrijke havenstad die de handel tussen Europa en Azië verbindt en vergemakkelijkt. Op schepen vergezelden katten zeevaarders om tegen ratten en muizen te vechten. En sommige van onze kleine roofdieren gaven er de voorkeur aan om na hun lange reis voorgoed aan land te ankeren. Ze namen dus deel aan de groei van de lokale kattenpopulatie.

Beetje bij beetje slaagde de kat erin deze puur utilitaire aanwezigheid om te zetten in een diepgeworteld samenleven, gevoed door de culturele en religieuze representaties van de kat in Istanbul.

Vriendelijkheid jegens zwerfkatten, zowel religieus als cultureel

De relatie tussen inwoners van Istanbul en zwerfkatten gaat verder dan het simpele raamwerk van gebruiksdieren. Respect voor dieren is ook geworteld in de culturele en religieuze traditie van Turkije. De islam heeft historisch gezien een bijzondere relatie met de dierenwereld onderhouden. Het is gebaseerd op het principe van respect voor levende wezens en onze morele verantwoordelijkheid jegens Gods schepselen. Het waardeert ook de bescherming van dieren en het verbod om hen onnodig lijden of de dood toe te brengen. De relatie met de kat, of deze nu gedomesticeerd of in het wild is, is volledig in overeenstemming met de voorschriften van de islam en in Istanbul neemt deze volledig zijn plaats in in woonruimtes. Verdwaald of niet, katten nemen een unieke plaats in in de harten van de inwoners van Istanbul, omdat de moslimtraditie de speciale genegenheid vertelt die de profeet Mohammed zelf voor de kat had. Het populaire verhaal gaat dat een kat hem ooit beschermde tegen een gevaarlijke slang en zijn beet.

Dieren die aandacht en respect waard zijn, katten zijn ritueel zuivere dieren voor de Koran. In Istanbul lopen zwerfkatten vrij rond op straat, op binnenplaatsen van moskeeën of in bedrijven, zonder afwijzing of vijandigheid te veroorzaken. Bovendien herinnert een populair Turks gezegde aan de sterke band tussen de inwoners van Istanbul en katten: “Als je een kat doodt, moet je een moskee bouwen om vergeven te worden”.

Zwerfkatten, discrete metgezellen van het leven in Istanbul

De plaats die aan zwerfkatten wordt gegeven is in Istanboel al eeuwenlang duidelijk. Onder het Ottomaanse Rijk waren mancacilar, oftewel ‘kattenbewakers’, verantwoordelijk voor het voeden en waken over de katachtigen van de stad. Tegenwoordig zijn het de bewoners die deze rol op zich nemen. Bewoners, handelaars en voorbijgangers bieden dagelijks maaltijden, water en onderdak aan om gezamenlijk het welzijn van zwerfkatten te waarborgen. Aan de voet van gebouwen, in parken, voor metro-ingangen, op trottoirs zorgt deze collectieve en informele zorg ervoor dat zwerfkatten vrij kunnen blijven. Sommigen, zoals katten en hun jongen, profiteren soms tijdens de dracht en het spenen van een dak dat wordt geboden door de genereuze en zorgzame ziel van een inwoner van Istanbul.

De dierenartsen dragen zelf bij aan het welzijn van het dier door lagere prijzen te vragen wanneer een bewoner hen de verzorging van een gewonde of zieke zwerfkat toevertrouwt. In Istanbul zijn ook de gemeentelijke autoriteiten zeer betrokken en ondersteunen zij dit samenleven tussen katten en bewoners door middel van gerichte acties: sterilisatie- en vaccinatiecampagnes. De gemeente wil de verspreiding van zwerfkatten beperken zonder toevlucht te nemen tot systematische opsluiting of eliminatie.

Turkije heeft ook de wettelijke bescherming van dieren op zijn grondgebied versterkt. Sinds 2021 erkent het de status van “levende wezens op zichzelf” en gelden er sancties in geval van mishandeling van dieren. Katten die zich in de openbare ruimte bevinden, profiteren ten volle van deze bescherming.

In Istanbul combineren vrijheid en bescherming om een ​​uitzonderlijke leefomgeving voor kleine katachtigen te bieden. Zo worden ze volwaardige inwoners van de stad, waardoor de Turkse metropool de wereldhoofdstad van de zwerfkatten wordt.

Tegenover de wereldhoofdstad van zwerfkatten verwelkomen andere steden gratis katten

Als Istanbul ‘Chatanbul’ is geworden voor kattenliefhebbers, is het niet de enige stad ter wereld die liefdevolle aandacht schenkt aan zwerfkatten. Over de hele wereld ontwikkelen andere steden een duurzaam samenleven met kattenpopulaties zonder eigenaar.

In Rome beschermt de wet zwerfkatten sinds 1991. Ze maken zelfs deel uit van het stedelijk erfgoed en leven in erkende kattenkolonies. Gecertificeerde buurtbewoners rond archeologische vindplaatsen, deze katachtigen worden opgevangen door talrijke vrijwilligers en met steun van de gemeente. Athene, de hoofdstad van Griekenland, voedt zwerfkatten en voert gemeentelijke sterilisatieprogramma’s uit. Net als in Rome leven vrije katten voornamelijk op historische locaties en dragen ze bij aan de toeristische aantrekkingskracht van de stad. Rabat toont ook bewezen vriendelijkheid jegens deze katten zonder gezinnen. Vaak worden ze gevoed rond moskeeën en krijgen ze dezelfde aandacht en respect als de zwerfkatten in Istanbul. Ten slotte valt Taipei, in Azië, op door zijn geavanceerde dierenbeschermingsbeleid. Zwerfkatten worden daar algemeen geaccepteerd en worden, net als bepaalde katten in de zwerfkattenhoofdstad van de wereld, echte lokale symbolen.

Als deze steden echter een vorm van tolerantie en respect delen met betrekking tot gratis chat, valt Istanbul op door de algemene mobilisatie van zijn bevolking. Waar elders in de wereld katten met gerichte maatregelen worden beschermd, heeft de Turkse stad de zwerfkat een volwaardige bewoner van Istanbul laten worden. In plaats van te vechten tegen de verspreiding van zwerfkatten, moeten we misschien een voorbeeld nemen aan de wereldhoofdstad van zwerfkatten en andere steden om ze te accepteren als volwaardige inwoners van onze steden?

Door Magali Laguillaumie – Gepubliceerd op 03/11/2026