Is de Aziatische hoornaar ook schadelijk in het Azië van herkomst?

Fotocredit: pater Igor

De Aziatische horzel, die een paar jaar geleden op ons grondgebied arriveerde, wordt als een plaag beschouwd, vooral omdat hij de lokale insectenpopulaties aantast. Maar is het ook onbemind en schadelijk in de landen van herkomst? Dit is wat wij u uitnodigen om te zien.

De Aziatische hoornaar: wie is het?

Vespa velutina nigrithoraxvan zijn kleine Latijnse naam, is de neef van onze Europese hoornaar. Het werd in 2004 per ongeluk in Frankrijk geïntroduceerd. Het arriveerde voor het eerst in Lot-et-Garonne, na de import van Chinees aardewerk waarin in de winter vrouwelijke toekomstige koninginnen zaten.

De Aziatische hoornaar ziet eruit als een grote, luidruchtige wesp, ongeveer 3 cm lang. Het is vrij donker, met een gele cirkel op de bovenbuik en een oranje kleur op het laatste segment van zijn “billen”. Hij heeft lichtgekleurde poten, waardoor hij de andere bijnaam “geelpoothoornaar“. Hij onderscheidt zich van andere nabije insecten, zoals de hommel, vooral door zijn slanke formaat.

De Europese horzel is op zijn beurt iets imposanter (ongeveer 4 cm lang). De kleuren zijn over het algemeen geel en zwart, met donkere poten, maar een lichtere kop.

Van een afstand zijn het de vorm en locatie van de nesten die het mogelijk maken ze te onderscheiden. Die van de Aziatische hoornaar bevindt zich hoog, vaak meer dan 10 meter boven de grond, verborgen in de takken van bomen. Hij is vrij groot en heeft de grootte van een rugbybal. Het heeft een zij-ingang.

Net als de Aziatische hoornaar bouwt de Europese hoornaar een nest van gekauwde cellulose, waardoor hij een kartonnen uiterlijk krijgt. Maar het is kleiner, met een ingang van onderaf. Hij bevindt zich ook dichter bij de grond, bijvoorbeeld in een holle stam, onder een afdak of in een vogelhuisje.

Welke schade veroorzaakt dit insect in Frankrijk?

De Aziatische hoornaar is nu in heel Frankrijk aanwezig en heeft ook andere Europese landen gekoloniseerd, zoals Spanje, Portugal, Italië, Duitsland en België.

De Aziatische hoornaar behoort tot de invasieve uitheemse soorten (EER). Dit betekent dat de aanwezigheid ervan schade veroorzaakt aan het milieu waarin het zich vestigt. IAS zijn aanpasbare soorten, met een sterk vermogen tot vermenigvuldiging en die geen natuurlijke regulatie kennen. Dit is inderdaad het geval met de Aziatische hoornaar, die snel wortel schoot in onze klimaten. Een oprichtende koningin kan elk jaar een nieuwe kolonie stichten, waarin duizenden individuen samenkomen. Bovenal heeft het weinig concurrentie en heeft het niet veel natuurlijke roofdieren. Dit draagt ​​bij aan de expansie ervan. Sommige vogels, zoals klauwieren, mezen, wespendieven en Europese bijeneters, kunnen het op hun menu zetten. Er is ook de galblaasconops, een insect dat eieren legt in de lichamen van volwassen vrouwtjes en waarvan de larven verwelking veroorzaken. Maar dit is niet genoeg om de populaties op natuurlijke wijze te reguleren, en roofdieren richten zich niet alleen op Aziatische horzels.

De belangrijkste bedreiging die de Aziatische hoornaar op ons continent vormt, betreft de populaties vanbinnenlandse bijen (Apis mellifera), maar ook wild. Omdat als het zich voedt met fruit, het ook insecten consumeert. Daarom heeft hij de neiging bijen te jagen door dicht bij de ingang van de zwermen te blijven en zich naar de individuen te haasten die naar buiten komen, waardoor ze weinig kans hebben om te overleven. Deze verzamelaars zijn echter essentieel voor de bestuiving van planten en leveren een groot deel van ons voedsel en dat van andere levende wezens. Zonder bestuivende insecten zouden veel bloemen geen vrucht kunnen dragen.

Maar de Aziatische hoornaar zal ook concurreren met of zich voeden met anderen inheemse insecten
(vliegen, wespen, vlinders, enz.), wat hen helpt verzwakken, terwijl ze al lijden onder de overlast veroorzaakt door menselijke activiteiten: kunstmatige bodembewerking, vernietiging van wetlands, gebruik van vervuilende pesticiden en insecticiden, enz. Elk van deze insecten speelt echter een rol in het natuurlijke evenwicht. De Aziatische hoornaar heeft dus een negatieve impact op het lokale ecosysteem.

Laten we ons daarentegen herinneren dat onze Europese horzel (Vespa krabro) is een soort die deel uitmaakt van ons milieu en essentieel is voor ecosystemen. De populaties zijn ook aan het afnemen en het mag zeker niet worden beschouwd als een schadelijk insect dat moet worden geëlimineerd.

Aan de andere kant is de Aziatische horzel geen direct gevaar voor de mens. Zelfs als het vaak als agressiever wordt gepresenteerd (is dit echt een wetenschappelijke uitspraak?), zal het in werkelijkheid steken zoals de anderen: om zichzelf te verdedigen als het zich in gevaar voelt of denkt dat zijn kolonie bedreigd is. Hij voedt zich niet met bloed en heeft dus geen reden om mensen of dieren om welke andere reden dan ook te steken. De steek kan pijnlijk zijn en een risico op allergie met zich meebrengen, maar niet meer dan die van zijn neven uit de Hymenoptera-familie, zoals wespen of Europese horzels.

De Aziatische horzel is in Azië geen schadelijk insect

De Aziatische hoornaar komt logischerwijs oorspronkelijk uit Azië. Het verspreidingsgebied is vrij groot, omdat het zowel tropische als continentale klimaatzones bestrijkt. Het wordt gevonden in Afghanistan, India, Bhutan, China en de Indonesische eilanden.

Op zijn continent van herkomst is de Aziatische hoornaar geen a invasieve soorten. Het is een inheemse soort, die deel uitmaakt van het milieu, zonder dat hij daar per ongeluk of vrijwillig is geïntroduceerd. Logischerwijs maakt het dus deel uit van het natuurlijke evenwicht: in de voedselketen is het het roofdier van bepaalde levende wezens, maar ook de prooi van anderen.

Als het ook bijen op zijn continent aanvalt, hebben deze laatste uiteraard verdedigingsmechanismen ontwikkeld die onze Europese bijen (nog?) niet hebben kunnen opzetten. DE Aziatische bijen (Apis cerana) zouden in feite een strategie hebben die “hete defensieve bijenbal” wordt genoemd: honderden arbeiders zullen de horzel omsingelen en hun vleugels krachtig laten trillen, om de temperatuur van het gebied en het CO2-niveau te verhogen. Dit veroorzaakt de dood van het insect door hyperthermie en verstikking. De temperatuur in het midden stijgt feitelijk genoeg om het ongewenste te doden, maar zonder de thermische tolerantie van de bijen te overschrijden.

Tegelijkertijd is de Aziatische hoornaar zelf het doelwit Aziatische gigantische horzel (Vespa mandarijn), waarvan de koningin, van indrukwekkende grootte, meer dan 5 cm lang is.

In Azië is de horzel dus een insect dat helemaal op zijn plek is, deel uitmaakt van het ecosysteem en op natuurlijke wijze gereguleerd wordt.

Door Marion Mesbah – Gepubliceerd op 26-01-2026 Frelon