Hoe hebben katten de wereld overgenomen?

Katten behoren in veel landen tot de meest voorkomende huisdieren: ze zijn al duizenden jaren onze metgezellen, maar dit samenleven gebeurde niet van de ene op de andere dag. Laten we eens kijken hoe katten er door spinnen en kleine pootjes in zijn geslaagd de harten van mensen en de hele wereld te veroveren.

De jachtvaardigheden van katten motiveerden hun domesticatie

Om de wereld te veroveren hebben katachtigen ervoor gekozen om zich te verbinden met de dominante levende wezens, dat wil zeggen wij mensen. Zelfs als we niet aan de top van de voedselketen staan, is het onze soort die de grootste impact heeft op de planeet en haar andere bewoners, ten goede en ten kwade.

DE huiskatten
zijn afstammelingen van wilde katten. Hun alliantie met ons begon bijna 9.000 tot 10.000 jaar geleden, in de regio die de Vruchtbare Halve Maan (Nabije en Midden-Oosten) wordt genoemd. Vroeger waren Afrikaanse wilde katten (Felis silvestris lybica) bleef weg van mensen. Maar de gewoonten veranderden met de nieuwe sedentaire levensstijl in de Neolithische periode. In die tijd begonnen jager-verzamelaars, die boeren-herders waren geworden, veel voedsel op te slaan. En dit voedsel, dat grotendeels uit granen bestond, trok vervolgens knaagdieren als muizen, veldmuizen en ratten aan. Het was op dat moment dat kat en mens wisten hoe ze konden profiteren van een relatie waar iedereen profijt van had. Katten konden zich gemakkelijk voeden met kleine prooien jacht op knaagdieren en mensen zagen hun gewassen beschermd. Dit is wat we mutualisme noemen: een interactie tussen twee verschillende soorten die een voordeel vinden in hun associatie. De mens zou de kat zelfs hebben laten profiteren van bepaalde voedselresten, om zijn nuttige aanwezigheid te bestendigen.

Destijds hadden ook andere roofdieren van knaagdieren, zoals marters of wezels, deze relatie met mensen kunnen creëren. Maar de natuurlijke charme van katachtigen lijkt veel overtuigender te zijn geweest. Wie kan dat kleine besnorde snuitje, die grote expressieve ogen, die schattige puntige oren en die zachte vacht weerstaan?

Van waarzeggerij tot angst voor de kat

Het oude Egypte was de beste periode van kattenreclame. Vereerd als één goddelijkheidwordt hij voorgesteld als een godin, net als Bastet. Katten worden zelfs gemummificeerd aangetroffen met hun mensen, en de meest opmerkelijke persoonlijkheden uit deze periode, zoals Cleopatra, hadden een katachtige metgezel.

Gedurende deze periode is de kat niet langer een eenvoudige metgezel, maar wordt hij gelijk aan of zelfs superieur aan de mens. Hij wordt gerespecteerd en het is verboden hem kwaad te doen. De Romeinen en Vikingen ontdekten op hun beurt de kleine besnorde mensen en moedigden hun expansie aan, vooral in Europa.

Maar de kat beleefde niet alleen zijn uren van glorie, aangezien zijn verering niet overal duurde. Op bepaalde momenten, vooral in de middeleeuwen, werd hij opgejaagd en vermoord. Vervolgens werd hij door de katholieke kerk in verband gebracht met hekserij en de duivel. Tegenwoordig lijden zwarte katten nog steeds onder een volledig ongegrond negatief imago. Pas in de Renaissance vond de kat een flatterend beeld.

Reizen en kolonisatie hielpen de aanwezigheid van katachtigen uit te breiden

Door zeelieden en kooplieden te vergezellen voedselvoorraden beschermen tegen knaagdieren zijn katten geleidelijk naar nieuwe plaatsen verhuisd en hun territorium uitgebreid. Havens worden toegangspoorten tot eilanden of nieuwe continenten. Zo kwamen bijvoorbeeld de eerste katten op Cyprus aan. Ook in Amerika: geen spoor van katten vóór de kolonisatie. Ze zijn daar dan ook door mensen geïntroduceerd.

L’begrip tussen mens en kat door de jaren heen voortgezet in andere contexten: binnen boerderijen, religieuze gebouwen, vervolgens fabrieken, enz.

Van de jager tot het huisdier gewaardeerd om zijn eenvoudige aanwezigheid

De kat wordt niet langer simpelweg als een nuttig dier beschouwd, maar trekt mensen aan dankzij andere voordelen. Een geruststellende aanwezigheid, rustgevend spinnen, schattig miauwen… de kat nodigt zichzelf uit in huis, vooral dankzij twee belangrijke uitvindingen. We hebben in de eerste plaats de uitvinding van de natuurkundige, wiskundige en astronoom Isaac Newton te danken kattenluikwaardoor harige mensen vrij rond kunnen dwalen. In de 19e eeuw verspreidde Louis Pasteur zelfs het idee dat de kat een heel schoon dier was, omdat hij veel tijd besteedde aan het verzorgen van zichzelf. Toen, in het midden van de 20e eeuw, vond de Amerikaanse uitvinder Edward Lowe de zwerfvuil concept op basis van gemalen klei. Bijkomende argumenten om er een plek voor te maken in onze huizen…

In de loop van de tijd zijn rassen het onderwerp van selectie geweest, niet vanwege een nut dat mensen zouden kunnen exploiteren, maar simpelweg vanwege een kwestie van esthetiek. Maar in tegenstelling tot honden, kippen, schapen of koeien (ook al is het beeld van sommigen tegenwoordig aan het veranderen), hebben ze geen grote veranderingen ondergaan om bepaalde eigenschappen van hen te verankeren of te vergroten: het vermogen om te bewaken, eieren te leggen, melk of wol te produceren, enz. Katten leven daarom naast mensen zonder taken te hoeven uitvoeren of voedsel te moeten produceren. Zonder enige andere compensatie dan zijn goddelijke aanwezigheid wordt de kat uiteindelijk gevoerd, geniet hij van de gezelligste hoekjes van het huis en krijgt hij krabben zodra hij daarom vraagt.

Maar dat is niet alles. De kat domineert niet alleen de echte wereld, hij heeft ook geleerd een ster van de virtuele wereld. Wie heeft er niet geglimlacht om een ​​meme of geraakt door een video van kittens?

Het is het unieke temperament van dit dier, van nature schattig, maar in staat om even onafhankelijk als aanhankelijk te zijn, waardoor het de planeet kon veroveren. De bevolking wordt nu geschat op ongeveer 600 miljoen individuen wereldwijd. Er wordt ook gezegd dat mensen de kat niet echt hebben gedomesticeerd, maar eerder hebben getemd (de kat oordeelt zeker dat hij in werkelijkheid onze aanwezigheid in zijn territorium tolereert). Merk op dat tot op heden slechts één continent geen katten lijkt te hebben: Antarctica.

Door Marion Mesbah – Gepubliceerd op 02/11/2026