De kat kan zich laten sterven uit liefde voor zijn overleden baasje: info of desinformatie?

We hebben al verhalen gehoord waarin een hond omkwam van de honger nadat zijn baasje stierf. Bij katten horen we er minder over. Het is waar dat dit dier vaak als onafhankelijk, zelfs afstandelijk en geïnteresseerd wordt gezien. Iedereen die katten goed kent, weet echter dat ze dat wel kunnen vormen een zeer sterke band met hun mens. Hun gehechtheid is minder demonstratief dan bij honden, maar bestaat wel. Ontdek of een kat dat ook kan sterf van liefde voor je dierbare overleden baasje.

Ja, een kat kan rouwen

Katten kunnen, net als mensen of honden, rouwen.

Een kat kan al lijden onder het verlies van een vriend

Het is niet ongebruikelijk dat de dood van een ander huisdier in het huishouden een kat ongelukkig maakt, zoals blijkt uit het onderzoek uit augustus 2024, gepubliceerd in Applied Animal Behavior Science. In deze context eet het dier minder, speelt het minder, verandert het zijn slaapgewoonten en zelfs zijn interacties. Wat we als tijdelijke fase beschouwen, kan bij bepaalde katten echter blijvend worden. De tekenen van terugtrekking zijn veel meer dan een “inzinking” en kunnen een diep ongemak weerspiegelen. Dit wordt kattendepressie genoemd. We zien het niet altijd meteen, vooral als we zelf rouwen en gefocust zijn op ons eigen verdriet. De signalen zijn soms subtiel, maar toch ontstaat er een depressie, saai en koppig.

Wanneer verdriet evolueert naar depressie

Een kat die depressief is, zal beetje bij beetje stoppen met zijn dagelijkse routine. Hij eist niet langer, spint niet meer, verzorgt zichzelf minder. Hij kan urenlang op de grond blijven liggen of zich achter in een kast verstoppen, achter de bank… De geluiden en bewegingen van het huis zijn onverschillig voor hem, zijn ogen worden leeg, hij heeft geen verlangens meer. Sommige katten worden agressief, andere aanhankelijk. Sommigen miauwen voortdurend, anderen lijden aan anorexia. De symptomen variëren sterk.

Als dit wordt waargenomen wanneer een kat een geliefde broer of zus verliest, kan dit ook gebeuren in geval van overlijden van hun referentiemensNiet alleen verdriet verwoest hem, maar ook de ineenstorting van alles wat zijn universum structureerde. Verdriet is dan de toegangspoort tot depressie, die tot een fatale afloop kan leiden als er niet voor wordt gezorgd. Het hart lijdt, maar het lichaam ook.

Wat is een gebroken hart-syndroom?

Bij mensen is het gebroken-hartsyndroom, ook wel bekend als ‘Takotsubo-cardiomyopathie’, ondanks zijn poëtische naam, een zeer reële ziekte: hartfalen dat optreedt na een intense emotionele shock of rouw. Dit fenomeen is goed gedocumenteerd bij mensen: het komt vaak voor na de dood van een dierbare. Bij katten daarentegen deze pathologie wordt tot op heden niet herkend of gediagnosticeerd. Dit betekent echter niet dat katten de fysieke gevolgen van verdriet bespaard blijven. Het hele lichaam kan verzwakken onder het gewicht van sterke emotionele stress.

Er zijn gevallen waarin verdriet, bij oudere of toch al kwetsbare katten, bestaande ziekten veroorzaakt of verergert. Als een kat vanwege verdriet meerdere dagen weigert te eten, kan deze zich bovendien ontwikkelen hepatische lipidose, vaak fataal bij gebrek aan snelle ondersteuning. De symptomen zijn niet spectaculair: de kat laat zich rustig gaan.

Er is dus geen bewijs dat katten lijden aan het gebrokenhartsyndroom in medische zin, maar het is volkomen aannemelijk (en waargenomen) dat een kat langzaam vervagen na een verliesniet uit romantiek, maar omdat de stress en het verdriet van een sterfgeval een toch al broos evenwicht verstoren.

Het verlies van de eigenaar kan een echte ontreddering zijn voor de kat

Een kat begrijpt de dood niet zoals wij. Hij weet niet dat zijn mens “voor altijd” weg is, maar hij voelt de afwezigheid. Hij neemt de stilte waar, de vervagende geuren, de leegte van routines. Sommigen blijven achter de deur wachten, anderen miauwen onophoudelijk, zoeken naar bekende herkenningspunten of blijven bevroren, alsof ze in een pijnlijke waaktoestand verkeren. Ze hebben het gevoel dat er iets is veranderd, ook al zijn ze zich daar niet op dezelfde manier van bewust als wij.

En dit emotionele onrust gaat gepaard met zeer concrete veranderingen. Het verdwijnen van de meester leidt vaak tot een herverdeling van rollen: nieuwe gezichten, nieuwe plaatsen, nieuwe gewoonten (als de kat niet zomaar wordt weggegooid). Voor een dier dat gehecht is aan stabiliteit is het een aardbeving. Hij bevindt zich dus tegelijkertijd geconfronteerd met de emotionele afwezigheid die op hem drukt en geconfronteerd met de ineenstorting van alles waaruit zijn lichaam bestond. Maaltijden veranderen, zijn favoriete bank is verdwenen als hij met gezinnen is verhuisd, de geuren zijn niet meer hetzelfde.

Terwijl sommige katten discreet zijn over deze veranderingen, zijn anderen luidruchtig gestoord. In alle gevallen moeten we begrijpen dat het veel meer is dan een transitie die we moeten beheersen; het is een rouw die we ervaren in verwarring en soms in angst.

Hoe kun je het lot van je kat voorspellen als je eerder moet vertrekken?

Vaak vermijden we onszelf de verontrustende vraag te stellen: wat zal er na mij van mijn kat worden? We stellen ons het liefst voor dat de kat zal overleven, dat een geliefde voor hem zal zorgen, dat alles op natuurlijke wijze zal gebeuren. Maar de werkelijkheid kan nog veel bruter zijn. Zonder enige verwachting worden sommige katten aan hun lot overgelaten, naar opvangcentra gestuurd of zelfs geëuthanaseerd bij gebrek aan een zorgoplossing. Soms zijn er echter maar een paar voorzorgsmaatregelen nodig om hen een soepele en waardige overgang te bieden die voorkomt dat ze wegzinken in een soms fatale depressie.

Plan de toekomst van uw huisdier na uzelf is geen pessimisme, maar verantwoordelijkheid. Er zijn voor iedereen oplossingen beschikbaar om continuïteit met de liefde te garanderen, ook bij plotselinge afwezigheid:

• een vertrouwenspersoon aanwijzen : een vriend, een familielid, een buurman, een kattenliefhebber… iemand die het dier al kent en klaar staat om hem te verwelkomen als dat nodig is. Het is essentieel om erover te praten terwijl we leven, en duidelijk.
• schrijf een instructiedocument : dieet, medische behoeften, speel- en slaapvoorkeuren, angsten… Deze kleine gids kan het verschil maken in de eerste dagen van de overgang en de kat helpen niet weg te zinken.
• informeer de mensen om je heen : zorg ervoor dat dierbaren weten dat een dier thuis is, dat het verzorgd moet worden en met wie ze contact kunnen opnemen. Dit zijn vaak de eerste uren na een overlijden die het meest kritiek zijn voor een dier dat alleen wordt gelaten.

Sommige mensen kiezen ervoor om hun kat in hun testament op te nemen. Ze kunnen hun erfenis niet aan hem nalaten, maar kunnen wel garanderen dat hij niet vergeten zal worden in de stroom van administratieve en familiale procedures. We kunnen bijvoorbeeld een kleine financiële envelop ter beschikking stellen, bedoeld om de veterinaire en voedselkosten te dekken van de persoon die ervoor gaat zorgen.

Hoe dan ook, waar het om gaat is laat het lot van uw kat niet aan het toeval over. Anticiperen is er tot het einde toe van houden en het helpen overleven. Hem de best mogelijke voorwaarden bieden, betekent ook proberen te voorkomen dat hij zichzelf voor ons laat sterven.

Door Emma Ménébrode – Gepubliceerd op 29-01-2026